Liên hệ



Bệnh lé ở trẻ em

26/04/2005 07:14:13
Bệnh lé ở trẻ em

Trong dân gian ta vẫn coi mắt lé là một tật trời sinh. Mà đã là tật trời sinh thì không thể nào làm thay đổi được. Chính quan niệm đó đã gây cho người bị lé mắt một sự lo buồn, mặc cảm, muốn xa lánh bạn bè, khó hòa nhập trong cộng đồng, xã hội, nhất là bệnh nhân là giới nữ.

Thật ra lé là một bệnh giống như trăm ngàn bệnh khác, biểu hiện ở mắt, cũng như ở các giác quan khác trong cơ thể con người.

Mà đã là bệnh tật thì nếu phát hiện sớm, tìm được nguyên nhân, chữa trị đúng phương pháp, có thể đem lại kết quả khả quan cho người bị bệnh về cả hai mặt: chức năng và thẩm mỹ.

1. Lé là gì? Và vì sao bị lé mắt?

Về tên gọi, mỗi nơi có khác nhau. Ở miền Nam nhân dân gọi là lé, còn ở miền Bắc gọi là lác. Lé hay lác đều là hiện tượng không cân bằng và thiếu hợp thị giữa hai mắt. Sự cấu tạo tự nhiên là hai mắt rất cân đối, nhờ sự chi phối của các dây thần kinh, và sự vận động phối hợp, điều hòa của 4 cơ trực và hai cơ chéo bám vào nhãn cầu. Nếu vì một lý do nào đó chi phối, làm cho hai mắt không cân bằng, không cùng nhìn về một phía, thì gọi là lé (hay lác) mắt. Lé là hiện tượng bệnh lý thật sự. Bệnh thường phát sinh ở tuổi nhỏ, có khi từ lúc mới lọt lòng. Người ta chia ra các loại :

  • Lé bẩm sinh, xuất hiện dưới 1 tuổi
  • Lé hậu đắc: sớm, xuất hiện từ 1-2 tuổi; Muộn: xuất hiện từ hai tuổi trở lên.

Tùy theo tính chất tổn thương khu trú ở các cơ, mà lé thể hiện các hình thái khác nhau, gọi là Lé trong, Lé chéo, Lé chụm chữ A, chữ V (hội chứng A,V)... Có khi lé ở 1 mắt, có khi 2 mắt luân phiên. Và nếu do thần kinh chi phối, gây Lé liệt, thường là ở cả hai mắt.

Khám, phát hiện đúng hình thái, và nhất là xác định được tình trạng nhược thị là nguyên nhân hay hậu quả của lé để có phương pháp chữa trị đúng đắn là một vấn đề phức tạp. Ở đây chúng tôi chỉ nêu một cách sơ lược, để nói lên sự cần thiết phải phát hiện sớm, chữa trị kịp thời cho các cháu từ tuổi mẫu giáo, để phục hồi chức năng thị giác cả 2 mắt, nhất là hợp thị hay lưỡng thị cho các cháu, chứa không mong giới thiệu toàn bộ về cơ chế bệnh sinh của lé.

Lé có nhiều nguyên nhân, có thể do tật khúc xạ (cận thị, viễn thị, loạn thị); do sự co quắp điều tiết; do sự cấu tạo bất thường bẩm sinh của hệ vận động nhãn cầu (ở các cơ); hoặc do tổn thương thần kinh, hay do hậu quả của bệnh ở não. Có cháu đột nhiên bị lé sau khi bị một bệnh nhiễm khuẩn hay vi khuẩn, có khi bị lé sau một chấn thương. Cũng có khi do một bệnh bẩm sinh làm giảm thị lực ở một mắt kéo dài không được chữa trị như đục thủy tinh thể, sẹo giác mạc, sụp mi.

Mọi nguyên nhân này đều dẫn đến tạo sự khác lệch giữa 2 mắt, hình ảnh thu nhận giữa 2 mắt không khớp nhau. Mắt lé yếu hơn thu nhận hình vật mờ hơn, lại thiếu hợp thị, nên có khi thấy thành 2 hình (song thị), rất khó chịu. Vì vậy mắt kém ngày càng giảm thị lực và bị loại trừ. Và người bệnh chỉ nhìn bằng một mắt, mắt kia lâu ngày không hoạt động sẽ thành nhược thị. Người không có hợp thị hay thị giác 2 mắt (vision binoculaire) thì không có khả năng nhìn hình nổi; ước tính khoảng cách xa gần không chính xác; không th6ẻ làm một ngành nghề đòi hỏi sự tinh vi, chính xác: nghệ thuật trên dây, lái máy bay...

2. Bệnh lé có chữa được không? Chữa ở tuổi nào có hiệu quả nhất?

  • Tuổi cần được kiểm tra, phát hiện và chữa trị tốt nhất là tuổi mẫu giáo, từ 2 đến 6 tuổi. Vì kết quả phục hồi chức năng thị giác tùy thuộc:
    • Tuổi của trẻ khi bắt đầu điều trị, tuổi càng bé càng dễ phục hồi; nhiều tác giả đã khẳng định nếu được chữa trị trước 3-4 tuổi, kết quả tốt được 92%, 6-8 tuổi được 62%, và trên 10 tuổi chỉ còn 18%.
    • Thời gian bị lé lâu hay mới, với bệnh càng lâu, thành cố tật, càng khó phục hồi.
    • Phụ thuộc vào kiểu định thị, tức là tính chất của bệnh cũng ảnh hưởng nhiều đến kết quả điều trị.
  • Việc điều trị lé có nhiều phương pháp, trước hết là phải điều trị nhược thị, nghĩa là phải phục hồi thị lực cho mắt lé: bằng cách điều chỉnh kính đúng số cận, viễn hay loạn thị hoặc bằng luyện tập với nhiều phương tiện: xếp hình, đồ hình, thêu may, xâu hạt cườm... bằng mọi cách tập cho mắt lé tập trung nhìn chính xác vào hình vật. Rồi luyện tập trên máy chỉnh quang (synophtophore) để phục hồi hợp thị cả 2 mắt. Đó là những dụng cụ chuyên dùng cho trẻ con nên được xây dựng trên nguyên tắc khoa học chính xác, nhưng thể hiện bằng các hình vẽ (như trò chơi) dễ hiểu, hấp dẫn đối với trẻ em.

    Nếu mắt lé bị nhược thị không do tật khúc xạ, mà do một bệnh khác như đục thủy tinh thể, sụp mi... thì phải giải quyết bệnh đó trước rồi mới luyện tập hợp thị. Cũng có thể là do tổn thương thần kinh, hay tại các cơ vận động, thì lại phải giải quyết bằng vật lý trị liệu, bằng phục dược hoặc bằng phẫu thuật. Mắt lé cũng phục hồi sau khi được điều trị đúng nguyên nhân.

    Nói chung là bệnh lé chữa được, nhất là nếu được chữa trị sớm. Nhưng điều trị nhược thị của mắt lé là quan trọng hàng đầu. Vì vậy điều trị lé ngoài sự tinh thông về chuyên khoa, còn đòi hỏi sự kiên trì, cần mẫn của thầy thuốc, kỹ thuật viên chỉnh quang, của gia đình và của bệnh nhi phối hợp.
    Ở các nước phát triển, khoa điều trị lé trẻ em được phát triển rộng rãi. Nhưng ở Việt Nam, chỉ mới có khoa điều trị lé ở Hà Nội, Hải Phòng và TP HCM.
  • Người lớn lé có chữa được không?

    Nếu ở người lớn, thì việc chữa trị lé chỉ giải quyết vấn đề thẩm mỹ, tức mổ để điều chỉnh các cơ vận nhãn cho cân bằng, chứ không có khả năng phục hồi thị lực của mắt lé. Vì vậy nên sau một thời gian dễ bị tái phát, và mắt lé vẫn là mắt nhược thị.

3. Những quan niệm sai lầm về bệnh lé:

Có một số người cho lé là tật trời sinh mà đã là tật thì không có khả năng chữa trị. Cũng lại có người cho lé là hiện tượng bên ngoài, nhất là ở trẻ em, thì đó lại là "lé duyên" không cần phải chữa.

Do nhận thức chỉ coi đó là một vấn đề thẩm mỹ, nên không tích cực đưa trẻ đi chữa lé, mà không nhận thấy sự thương tổn về chức năng thị giác và nếu không chữa trị thì mắt lé trở thành mắt mù lòa.

Có một vài thông tin trên báo chí về việc điều trị lé bằng cách bịt kín mắt lành trong một thời gian... Bịt mắt là một trong phương pháp chữa lé, nhưng không phải trong những trường hợp nào cũng áp dụng, bịt trực tiếp hay gián tiếp (bằng thuốc, bằng kính), bịt từng lúc hay thường xuyên... Vì vậy đòi hỏi phải có sự theo dõi quản lý của một phân khoa sâu và những chuyên viên chỉnh quang chứ không phải bác sĩ nào cũng am hiểu thành thạo. Cho nên càng không nên tự chữa ở nhà.

Vậy tốt hơn hết là thấy con trẻ có mắt không bình thường, nhìn lệch, nhìn nghiêng hay quay đầu khi nhìn, mắt hiếng, mắt lé... đều đưa đến khám ở các bệnh viện chuyên khoa Mắt, để được chữa trị đúng phương pháp.

PGS. BS. HOÀNG THỊ LŨY
(Theo tạp chí Sức khỏe và Đời sống)



Bài trước  :: Bài sau
Tóm lược:
Trong dân gian ta vẫn coi mắt lé là một tật trời sinh. Mà đã là tật trời sinh thì không thể nào làm thay đổi được. Chính quan niệm đó đã gây cho người bị lé mắt một sự lo buồn, mặc cảm, muốn xa lánh bạn bè, khó hòa nhập trong cộng đồng, xã hội, nhất là bệnh nhân là giới nữ.

Bài viết liên quan




    Mời bạn đóng góp ý kiến và bình luận về bài viết

  • Nguyễn Thành Hiếu ( 08/10/2010 07:07 PM )

    Mình mới có con gái đầu lòng, được 3 tháng tuổi rồi, một bên mắt trái bị lé, mắt phải bình thường, hay nhìn nghiêng, mình đưa bé đi khám bác sĩ Như khoa mắt ở Đà Nẵng thì được bảo là giờ mắt chưa ổn định, để theo dõi, 3 tháng sau khám lại. Nhìn con gái như vậy, lòng mình đau như cắt từng khúc ruột, nước mắt cứ chợt ứa ra. Nhà mình ở Đà nẵng, mình 34 tuổi, vợ 33. Hy vọng có thể chữa trị được cho con, xin tư vấn giúp mình nhé! Thanks nhiều!

  • Chamsocbe.com ( 08/10/2010 09:22 PM )

    Chào bạn Hiếu,

    Xin chia sẻ nỗi lo lắng của bạn. Lé là một bệnh thường gặp ở trẻ, nếu không điều trị kịp thời, lé là một trong các nguyên nhân gây mù một mắt, không nhận định được chiều sâu. Tùy vào nguyên nhân để có cách điều trị thích hợp, tuy nhiên khả năng điều trị thành công là rất lớn nếu bé được điều trị sớm dưới 5 tuổi. Nên cho bé đi khám và điều trị ngay khi bé trên 6 tháng tuổi.

    Bé của bạn dưới 6 tháng tuổi, ở lứa tuổi này sự hoạt động của thần kinh vận động nhãn cầu chưa ổn định, nên chưa kiểm soát được việc nhìn sự vật, do đó, đôi khi mắt giống bị lé. Ngoài 6 tháng tuổi, bạn nên cho bé đi khám lại thì sẽ chính xác hơn.

    Chúc bé mau khôn lớn.

  • Thùy Linh ( 02/11/2010 08:38 AM )

    em năm nay 17 tuổi, bị lé bẩm sinh, thường thì mọi người gọi là lé luân phiên, sau này em có ý định mổ cận, nhưng không biết nếu sau đó mổ lé thì có được không a ? em nghe nói là lé luân phiên thì dù sau khi mổ vẫn bị lại ? xin bác sĩ tư vấn dùm. em xin chân thành cám ơn.

  • Chamsocbe.com ( 03/11/2010 12:22 AM )

    Chào bạn Thùy Linh, Lé là một bệnh có thể chữa được, tuỳ từng trường hợp cụ thể mà bác sĩ nhãn khoa sẽ áp dụng những phương pháp điều trị khác nhau, có thể từ việc điều chỉnh kính thích hợp, tập các bài tập đơn giản hoặc có thêm các phương tiện hỗ trợ, sau hết là bằng phẫu thuật can thiệp lên các cơ vận nhãn, mỗi mắt có 6 cơ vận nhãn điều khiển bởi 3 dây thần kinh xuất phát từ thân não, phương pháp này rất an toàn và hiệu quả, tỷ lệ thành công cao. Tuy nhiên lé thường xuyên bẩm sinh không được điều trị trước 5 tuổi thì sau đó dù lé được chỉnh lại cũng có thể khó hồi phục được chức năng thị giác hai mắt (chức năng nhìn hình nổi khối). Điều quan trọng là bạn cần đến khám và điều trị bởi các bác sĩ chuyên khoa mắt. Nếu được điều trị đúng cách chắc chắc sẽ đem lại kết quả mỹ mãn về mặt thẩm mỹ cũng như về chất lượng thị giác.

  • Linh ( 23/11/2010 12:55 AM )

    Em năm nay 23t, e cũng ko rõ mình có bị lé ko, hay tại mắt to mắt nhỏ nên nhìn bị lé, vì có người kêu là lé kim, có người lại kêu mắt to mắt nhỏ, 2 mắt e hiện tại rất tốt, khám sức khỏe, hoặc đọc sách vẫn ko có triệu chứng gì của cận thị hay viễn thị, cả 2 mắt đều như vậy. Vậy liệu mắt lé thì có thể vẫn có thị lực bình thường hay ko? Hay đã là mắt lé thì thị lực kém. Nếu ở tuổi của e thì phải phẫu thuật thẫm mỹ hay có thể dùng các phương pháp nào khác như đeo kính ko? Thời gian bao lâu có thể hồi phục? Và nếu phẫu thuật thì có ảnh hưởng đến thị lực hiện tại ko? Ngoài ra, e cũng được biết hiện tại có phương pháp bắn laser để điều trị lé, có thật ko, chi phí như thế nào? Thời gian bao lâu hồi phục? E sống ở TPHCM, xin giới thiệu giúp em nơi điều trị tốt về mắt lé? Xin cảm ơn !

  • Chamsocbe.com ( 23/11/2010 12:46 PM )

    Chào bạn Linh,

    Mắt lé là khi hai mắt của bạn không nhìn cùng về một hướng, nếu chỉ là mắt to mắt nhỏ thì không phải là lé, nhất là bạn không bị nhược thị. Phẫu thuật chữa lé không phải để chữa nhược thị nên không ảnh hưởng đến thị lực, đeo kính đúng số chính là để chữa nhược thị (cận, viễn). Bắn laser cũng thường để chữa bệnh nhược thị.

    Bạn có thể đến khám tại bệnh viện mắt để được chẩn đoán và xử trí chính xác:

    Bệnh viện mắt TPHCM: 280 Điện Biên Phủ, P.7, Q.3, TP.Hồ Chí Minh. ĐT: (08) 39325713 - (08) 39326732

    Chúc bạn thành công!

  • Linh ( 26/11/2010 01:11 AM )

    Vậy nếu lé thì đa số là mắt kém hay có thể thị lực ok nhưng mắt vẫn lé? Nếu tình trạng mắt e tốt như vậy thì hầu hết chữa bằng cách nào? Cám ơn bác sĩ !!!

  • Chamsocbe.com ( 26/11/2010 09:07 PM )

    Chào bạn Linh, Nếu mắt bị lé thường dễ dẫn đến nhược thị do mắt lé yếu hơn, không được sử dụng lâu dài sẽ thành nhược thị. Ngược lại, mắt bị nhược thị cũng là nguyên nhân gây lé thứ phát. Bạn có thể đọc kỹ lại nội dung bài viết trên, tôi tin chắc bạn sẽ hiểu rõ hơn về nguyên nhân và cách điều trị bệnh lé. Bạn cần đến bệnh viện mắt khám để xác định chính xác bệnh lé nếu có mới có cách điều trị thích hợp. Chúc bạn luôn vui khỏe.

  • ngoc ( 08/12/2010 02:28 AM )

    em năm nay 17t ng ta nói e bị lé kim bây h e muốn bắn laser có đc k ạ chi phí là bao nhiêu

  • Nguyen Hoang Huy ( 20/12/2010 09:04 PM )

    Tôi năm nay 33 tuổi, bị lé ngoài từ nhỏ, mắt lé thị lực rất yếu, có lẽ là do di truyền vì bên ngoại tôi có nhiều người bị lé, mẹ tôi cũng bị. Tình hình như vậy liệu tôi có được chữa trị hết không, khoảng bao nhiêu phần trăm? Bệnh viện mắt tại đường Điện Biên Phủ có chữa bệnh lé cho người lớn k? Chân thành cảm ơn.

  • Khuyen ( 05/03/2011 08:25 PM )

    Bạn nên đến ngay BV Mắt TPHCM chứ đừng có đi theo lời người ta chỉ bảo. Mổ lé tốt cần phải có chuyên môn sâu về lé. Bạn hãy tìm ngay Bs Hồng ở BV mắt TPHCM hoặc Bs Lan Anh đều là chuyên gia điều trị lé, hoặc Bs Cường ở BV mắt Việt Hàn trong TPHCM.

  • Trần hiếu ( 27/05/2011 06:35 AM )

    chào các bác sĩ . tôi năm nay 27 tuổi , vợ chồng tôi vừa sinh dc 1 bé gái rất đáng yêu , nhưng khi nhìn đến mắt của bé tôi không sao cầm được nước mắt , bé nhà tôi khi sinh ra đã bị đục giác mạc 1 bên mắt phải , xin các bác sĩ hay tư vấn và cho tôi biết bệnh đó ở việt nam điều trị được ko , và có kết quả tốt ko, tôi nghe nói là phải thay giác mạc thì xin hỏi bác sĩ thay giác mạc ở đâu , còn mắt trái con tôi sao tôi thấy bé đảo mắt liên tục tôi sợ ảnh hưởng từ mắt phải . vậy mắt trái con tôi có bị lé ko . kính mong các bác sĩ tư vấn dùm cho tôi ! cảm ơn (con tôi vừa tròn 1 tháng tuôi)

  • saxlata ( 20/07/2011 08:08 PM )

    năm nay em 15 tuổi. có thể mỗ mắt để điều trị được kh? vì gia đình k đươc giàu nên em muốn hỏi chi phí là bao nhiêu... mong bác sĩ trả lời sớm cho em biết. em ở Quảng Nam, có bệnh viện nào có uy tín và gần nơi em ở kh ạ!?

  • Pham anh duy ( 10/12/2011 11:02 PM )

    Minh 19t.bi le luc 6t.minh bi le ngoai.nhin van binh thuong.cho minh hoi mo le o dau.co bi tai lai ko.chi phi la bao nhiu.minh bi benh nhiem trung mau co phau thuat dc hay khong.

  • hà văn hợp ( 10/02/2012 12:18 AM )

    chào bác sĩ tôi bị lé từ nhỏ nay đã 31 tuôi lập gia đình sinh một cháu trai cũng bị lé mà trước đó nhà tôi bên nội ngoại chưa ai bị lé. nếu tôi sinh con nữa có bị lé không con gái hay con trai bị

Bình luận của bạn