Bệnh viêm não ở trẻ em

Bé mệt mỏi vì bị bệnh

Viêm não Nhật Bản (hay còn gọi là viêm não B) là bệnh gây tổn thương não do một loại virus gây ra. Môi trường truyền bệnh thường gặp nhất là muỗi A. culex. Đối tượng mắc bệnh chủ yếu là trẻ em, đặc biệt từ 5 đến 8 tuổi. Ngoài ra, còn có một số ổ bệnh trong tự nhiên như chim tu hú, lợn. Vì thế, ở Việt Nam, bệnh có thể phát triển thành những dịch nhỏ vào mùa xuân, hè (khoảng tháng 3, 4) ở những vùng có trồng nhiều vải như Lục Ngạn (Bắc Giang), Hưng Yên.

Viêm não Nhật Bản (hay còn gọi là viêm não B) là bệnh gây tổn thương não do một loại virus gây ra. Môi trường truyền bệnh thường gặp nhất là muỗi A. culex. Đối tượng mắc bệnh chủ yếu là trẻ em, đặc biệt từ 5 đến 8 tuổi. Ngoài ra, còn có một số ổ bệnh trong tự nhiên như chim tu hú, lợn. Vì thế, ở Việt Nam, bệnh có thể phát triển thành những dịch nhỏ vào mùa xuân, hè (khoảng tháng 3, 4) ở những vùng có trồng nhiều vải như Lục Ngạn (Bắc Giang), Hưng Yên.

Triệu chứng: Bệnh thường khởi phát đột ngột. Trẻ sốt cao, ho, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa. Vài ngày sau xuất hiện các biểu hiện thần kinh bất thường như sốt li bì, co giật, hôn mê. Ơ' một số trẻ đôi khi kèm theo dấu hiệu tổn thương màng não (cổ cứng, nôn vọt, dấu hiệu vạch màng não dương tính). Giai đoạn cuối của bệnh thường là sự rối loạn của các chức năng sống cơ bản (hô hấp, tuần hoàn). Các xét nghiệm cận lâm sàng thông thường không đặc hiệu. Tại các bệnh viện tuyến trung ương hiện đang sử dụng một số loại xét nghiệm cao cấp như miễn dịch ELLSA để chẩn đoán bệnh.

Điều trị và tiên lượng: Cho đến nay, viêm não Nhật Bản vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Bệnh nhân chủ yếu được điều trị triệu chứng, do vậy tiên lượng thường rất xấu khoảng 30 - 40% bệnh nhân tử vong; 40 - 50% để lại các di chứng nặng nề về thần kinh (động kinh, chậm phát triển trí tuệ, tâm thần). Bên cạnh việc phát hiện, chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời thì vấn để dinh dưỡng, chăm sóc cũng rất quan trọng để nâng cao thể trạng cho bệnh nhân, phòng tránh bội nhiễm và giảm nguy cơ tử vong.

Phòng bệnh: ở nước ta, Bộ Y tế đang khuyến cáo việc tiêm chủng phòng bệnh viêm não Nhật Bản cho tất cả trẻ em. Mũi đầu khi trẻ được 12 - 18 tháng. Mũi tiêm thứ hai (tiêm nhắc lại) được thực hiện sau đó 1 năm. Mặc dù việc tiêm phòng này không tạo được miễn dịch suốt đời cho trẻ nhưng cũng góp phần quan trọng trong việc làm giảm tỷ lệ mắc bệnh tại cộng đồng. Vì vậy, các ông bố, bà mẹ nên đến các cơ sở Y tế để được tư vấn thêm về căn bệnh này và cho con mình tiêm phòng đầy đủ.

(Báo Khoa học & Phổ thông)

6 tháng đầu năm 2004, tại BV Nhi Đồng 1 đã có 160 ca viêm não cấp – so với năm ngoái là 170 ca - rải đều trong mỗi tháng. Trung bình, BV tiếp nhận từ 20-30 ca/tháng, đa số bệnh nhân các tỉnh được chuyển về, nhiều độ tuổi. Thời gian gần đây báo PNCN cũng nhận được khá nhiều thư của bạn đọc hỏi về bệnh viêm não ở trẻ. Các bác sĩ chuyên khoa đã trả lời thắc mắc của bạn đọc xoay quanh vấn đề này.

• Theo dõi trên các phương tiện thông tin đại chúng, tôi được biết có nhiều trẻ em bị viêm não dẫn đến tử vong. Đây là căn bệnh nghiêm trọng đối với trẻ nhỏ?

BS Bạch Văn Cam - Trưởng khoa hồi sức cấp cứu BV Nhi Đồng 1: bệnh viêm não thường tập trung ở trẻ nhỏ thường tập trung rải đều từ 5-10 tuổi. Đây là căn bệnh có diễn biến nhanh. Vì vậy, nguyên nhân gây tử vong mà các y bác sĩ nghĩ đến nhiều nhất là do nhiễm siêu vi đường tiêu hóa, một số trường hợp siêu vi lên não gây viêm não. Điều đáng chú ý, đa số các trường hợp bệnh nhi bị tử vong là do cha mẹ theo dõi con mình không sát sao, dẫn đến chuyển viện chậm. Nhiều bà mẹ thấy bé bị nóng, không nghĩ là viêm não, nên không đưa đi khám bệnh ngay lập tức. Đặc biệt là trong mùa này, thời tiết thất thường: ban ngày rất nóng nực và nhiệt độ giữa ngày và đêm chênh lệch nhiều cũng là yếu tố cơ hội cho các loại bệnh trẻ em phát triển. Do đó, khi thấy em bé bị nóng, nếu có kèm theo tiêu chảy thì phải đưa đến trạm y tế gần nhất để được điều trị kịp thời.

Các bậc cha mẹ cũng cần lưu ý, bệnh viêm não có nhiều loại siêu vi khác nhau gây ra, nhưng tại VN chỉ có một loại viêm não Nhật Bản là có thuốc chích ngừa, còn các loại khác phải điều trị triệu chứng, giữ cho bệnh nhi không tử vong, rồi chờ bệnh tự hồi phục. Với căn bệnh viêm não, tuy có triệu chứng ban đầu nhẹ, khó phát hiện, nhưng diễn biến rất nhanh: nóng cấp tính trong vòng 3-4 ngày, em bé bị nhức đầu, lừ đừ, mê sảng, co giật. Nếu kịp thời chữa trị tốt thì 50% bệnh nhân sẽ không bị di chứng sau khi lành bệnh. Bằng không, nếu may mắn được cứu sống thì các em cũng bị rối loạn tâm thần, chậm phát triển trí não hoặc sống đời sống thực vật.

• Nguyên nhân gây ra bệnh viêm não với trẻ em là gì?

BS Tăng Chí Thượng – PGĐ BV Nhi Đồng 1: Nguyên nhân bệnh viêm não cấp 25% là do tác nhân viêm não Nhật Bản, ngoài ra còn có nhóm virus đường ruột, nhóm Apes. Khẳng định là bệnh viêm não cấp, nếu bệnh nhi sốt cộng với triệu chứng bất thường về thần kinh: sốt li bì, bỏ ăn, co giật nhẹ. Bệnh nhi thường sốt trong 5 ngày, giai đoạn khởi phát y như sốt cảm bình thường, nghĩa là có thể kèm ho, sổ mũi, tiêu chảy từ 1-2 ngày, sau đó xuất hiện hiện tựơng yếu tay, chân, co giật.

Viêm não Nhật Bản là do muỗi chích hoặc lây qua súc vật nuôi (xuất hiện ở ngoại thành nhiều hơn). Vì vậy, chúng ta cần phải diệt muỗi, lăng quăng, đặc biệt là vào mùa mưa như hiện nay.

Viêm màng não: phần lớn là do vi trùng, cần điều trị bằng thuốc kháng sinh do bác sĩ chỉ định, có thể hồi phục trong vài ngày nếu bệnh nhi được theo dõi kỹ.

Viêm màng não mủ: bệnh nhi thường bị sốt, nhức đầu, ói mửa nhiều. Việc điều trị bằng kháng sinh sẽ khó khăn hơn, kéo dài trong 2-3 tuần.

Tuy nhiên, nếu đưa bệnh nhi vào BV chậm trễ, có thể gây áp – xe não.

• Tôi có hai đứa cháu bị viêm não, bác sĩ nói là do virus, may măn là đã lành bệnh do đưa vào BV cấp cứu kịp thời. Hiện nay cả nhà tôi cũng chưa hoàn hồn vì trong gia đình có đến 7 cháu nhỏ, từ 3-12 tuổi. Người lớn bận bịu công việc, cũng ít để mắt đến chuyện ăn uống của chúng. Làm sao để có thể ngừa bệnh?

Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Phương Khanh – TT Dinh dưỡng TPHCM: Phải phòng bệnh viêm não bằng cách giữ gìn vệ sinh ăn uống cho trẻ. Nên rửa tay sạch trước khi đút cho bé ăn. Cho con uống nước sạch đã đun sôi. Ăn thực phẩm nấu chín, bảo đảm vệ sinh, Thức ăn nấu chín phải được che đậy kỹ để tránh côn trùng gây ô nhiễm. Nếu để sau 2 tiếng đồng hồ, cần hâm lại ở nhiệt độ trên 70độ C. Sau 4 tiếng, phải chế biến lại thực phẩm đã nấu chín mới tránh bị ngộ độc. Quan trọng hơn, chúng ta cần chú ý một chi tiết: nhiệt độ lạnh chỉ ngăn việc sinh sôi nảy nở của vi trùng chứ không tiêu diệt được chúng.

Đặc biệt, các bà nội trợ tuyệt đối không mua thực phẩm tươi sống tại chợ chiều. Cần tránh mua thực phẩm và rau xắt sẵn ngâm trong nước, vì đó thường là phần vụn không ngon, không đảm bảo vệ sinh, và nước ngâm thường được pha các loại hoá chất độc hại để giữ vẻ trắng, giòn cho rau.

Và quan trọng nhất là cha, mẹ đừng bao giờ biến mình thành … bác sĩ bất đắc dĩ, mua thuốc cho con uống tại nhà, mà không có sự hướng dẫn về mặt chuyên môn của những y bác sĩ đáng tin cậy.

(Phụ nữ CN)