Nôn trớ ở trẻ em là hội chứng luồng trào ngược

Bế con, cho con ăn đúng tư thế góp phần đáng kể vào việc hạn chế nôn trớ

Luồng trào ngược dạ dày, thực quản là một trong những bệnh thường gặp nhất của dạ dày, thực quản. Trẻ em thường bị chứng này hơn. Dân gian thường gọi nôm na là nôn trớ

Vì sao xảy ra luồng trào ngược?

Phần cuối của thực quản, phần đổ vào dạ dày, khối cơ dày lên tạo nên cơ thắt. Bình thường, cơ này đóng kín khi không nuốt thức ăn và nước. Cơ thắt này đóng vai trò như một “van”: chỉ cho phép thức ăn đi một chiều từ thực quản xuống dạ dày. Khi chức năng của van này bị suy yếu, thức ăn và dịch axit từ dạ dày sẽ bị trào ngược lên thực quản.

Có nhiều nguyên nhân gây nên luồng trào ngược: bất thường về giải phẫu (hở tâm vị, thoát vị khe, hẹp môn vị... ), các bệnh chậm phát triển của não, phát triển chưa hoàn thiện ở trẻ sơ sinh, trẻ đẻ non, ảnh hưởng của một số loại thuốc... Cũng có một số trường hợp chưa xác định rõ nguyên nhân.

Biểu hiện lâm sàng của chứng này:

Biểu hiện lâm sàng đa dạng và thay đổi theo từng bệnh nhân. Ngay cả nhiều thầy thuốc cũng chưa quen với khái niệm này và dễ nhầm khi chẩn đoán. Do vậy, cần đưa trẻ di khám khi trẻ bị nôn trớ bất thường hoặc có biểu hiện viêm mũi, viêm đường hô hấp kéo dài hoặc chậm lớn, không lên cân mà không rõ nguyên nhân.

• Nôn trớ kéo dài rất hay gặp ở trẻ dưới 1 tuổi.
• Cảm thấy nuốt khó, rát bỏng sau xương ức khi nuốt, nghẹn hoặc nhai lại.
• Trẻ trên một tuổi có biểu hiện hô hấp là chủ yếu, như viêm đường hô hấp, viêm phổi dai dẳng, viêm mũi - họng, viêm tai tái diễn, ho kéo dài, khò khè về đêm và tư thế nằm cổ ngửa ra sau.
• Còi, chậm lớn, thiếu máu là hậu quả tất yếu của luồng trào ngược.

Nôn trớ không phải là hiện tượng hiếm gặp, đặc biệt ở trẻ dưới 2 tháng tuổi. Ở lứa tuổi này chủ yếu là nôn sinh lý do co thắt thực quản chưa hoàn thiện. Tuy nhiên không ít trường hợp nôn bệnh lý do các dị tật bẩm sinh dễ gây biến chứng năng, thậm chí tử vong nếu không được trị kịp thời. Nôn trớ nhẹ có thể kéo dài đến 6-9 tháng tuổi, sau đó tự hết. Do vậy, nếu trẻ còn nôn trớ sau tuổi này hoặc nôn nhiều ở bất cứ lứa tuổi nào cũng cần phải đưa trẻ đi khám.

Chẩn đoán luồng trào ngược:

Biểu hiện lâm sàng chỉ mang tính định hướng. Ở nhiều nước, từ lâu đã sử dụng các phương pháp chẩn đoán khác nhau. Siêu âm chẩn đoán thực sự là một phương pháp tiên tiến, có độ chính xác cao và hoàn toàn không gây hại cho người bệnh.

Điều trị luồng trào ngược như thế nào?

• Trường hợp không bất thường về giải phẫu: Phải diều trị nội khoa và theo dõi sát sao cho đến khi trẻ biết đi. Theo dõi sự phát triển về thể lực và các biểu hiện lâm sàng khác như nôn trớ, viêm tai mũi họng, đặc biệt là trẻ ho nhiều hay chỉ khóc về đêm vào một giờ nhất định. Chẩn đoán bằng chụp thực quản, đo PH, nội soi, sinh thiết...
• Trường hợp chỉ định phẫu thuật: Có biến chứng gây hẹp thực quản, luồng trào ngược dai dẳng ở trẻ đã biết đi, có biểu hiện viêm thực quản, có thoái vị hoành phối hợp.
• Bệnh nhân không muốn hoặc không có điều kiện điều trị nội khoa, cũng có thể được phẫu thuật.

Chăm sóc trẻ bị luồng trào ngược: Cần phối hợp chặt chẽ giữa chăm sóc, dinh dưỡng và dùng đúng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ. Phải theo dõi để điều chỉnh thuốc theo từng giai đoạn bệnh, hạn chế các biến chứng.

• Trẻ rất dễ bị nôn trớ nên sau bữa ăn, cần bế bé khoảng 15 - 30 phút.
• Nên đặt bé ngủ nằm nghiêng một bên, đầu cao 30 độ so với giường.
• Cố tránh những kích thích không đáng có, làm tăng áp lực ổ bụng như để trẻ khóc nhiều, không để trẻ bị táo bón...
• Bà mẹ cho con bú cần tránh uống rượu, bia, cà phê... Chú ý, khói thuốc lá cũng là yếu tố làm tăng số lần nôn trớ của trẻ.
• Chia bữa ăn của trẻ ra làm nhiều bữa nhỏ. Thức ăn cần đặc hơn bình thường, cần phải nấu nhừ cho dễ tiêu hoá.
• Cho ăn nhiều đạm, hạn chế mỡ và sôcôla trong thức ăn.
• Không cho bé dùng các chất có vị chua, kích thích niêm mạc dạ dày như nước chanh, nước cam...

Lời khuyên của bác sĩ:

• Luồng trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ em có triệu chứng lâm sàng đa dạng, thay đổi theo từng nhóm tuổi, nhiều trường hợp không điển hình nên rất dễ bỏ qua.
• Dù nặng hay nhẹ, luồng trào ngược đều phải được quan tâm đúng mức. Nên chú ý phát hiện sớm và đưa đi bác sĩ.
  

(Tư liệu)