Khi con lên 1

Lên một tuổi, đứa con yêu dấu của bạn bắt đầu trở thành một kẻ quan sát say sưa. Tất cả thói quen của bé đều thay đổi một cách sâu sắc: cách phản ứng, lối cư xử, những tình cảm riêng của bé với người thân và mọi người xung quanh. Khi bé còn rất nhỏ, bạn có thể đặt bé ở đêu tùy thích và tự lựa chọn đồ chơi cho bé. Bé biết ơn và đón nhận tất cả những gì bạn cho bé. Nhưng khi bước qua cái ngưỡng 1 tuổi, bé trở nên phức tạp hơn nhiều. Hình như bé bắt đầu ý thức rằng bé sinh ra không phải để đối xử suốt đời như một con búp bê, mà để trở thành một con người với suy nghĩ và ý muốn riêng.

Bé mải mê khám phá

Bé sẽ để mắt vào mọi thứ, ham mê lục lọi, chăm chú nhìn sách báo hay tivi, trèo lên bất cứ cái gì, nhét thứ nọ vào thứ kia… Cái gì bé cũng mó tay vào và điều đó dễ làm bé phát khùng lên nếu không hiểu được tầm quan trọng của thời kỳ này. Một đứa bé phải nhận biết được những hình thức, tính cơ động hay bất động của bất cứ thứ gì nằm trong thế giới quan của nó và phải thử thách năng lực trong mọi lĩnh vực trước khi có thể chuyển qua giai đoạn phát triển tiếp theo, hệt như nó phải trải qua đủ các bậc học phổ thông để bước chân vào đại học. Việc cái gì cũng muốn mó tay vào chỉ chứng tỏ rằng bé có trí tuệ bình thường và lanh lợi.

Bé trở nên vừa lệ thuộc, vừa độc lập hơn

Điều này xem ra có vẻ trái ngược. Nếu khi lên 1, bạn thấy rằng bé cứ khóc mỗi khi bạn để bé một mình thì đừng nghĩ rằng nó bắt đầu một thói quen xấu. Trái lại, càng lớn, bé càng hiểu rằng bé cần bạn biết bao. Thái độ ấy có thể làm bạn thấy phiền, nhưng lại là một điều tốt. Nhưng khi cảm nhận được niềm vui của mình phụ thuộc vào nhiều yếu tố xung quanh, bé lại muốn thấy mình tự do hơn, muốn khám phá những nơi khác, muốn biết những khuôn mặt khác. Như vậy, có lúc bé muốn tự do, có lúc bé lại thấy hết sức cần thiết phải có bạn để bảo đảm nhu cầu yên ổn của mình. Và cứ thế, bé lần lượt thỏa mãn những ý muốn khác nhau. Bé phát triển ý thức độc lập của mình và việc biết rõ luôn có thể dựa vào mẹ càng khuyến khích bé đi trên con đường đó.

Cần hiểu rằng tính độc lập của bé vừa là cơ sở cho sự yên ổn lại vừa là cơ sở cho sự tự do. Nhưng có nhiều người không hiểu sự tinh tế đó. Họ tìm cách làm cho bé bớt lệ thuộc hơn bằng cách để bé một mình trong cũi hay trên giường, ngay cả khi bé khóc và đòi có mẹ. Thực ra, bé cần mẹ đưa lại cho mình sự vững tâm trước khi có thể tự khám phá thế giới. Cưỡng ép bé theo đường lối đó thường không mang lại kết quả tốt. Có thể nói, tuổi lên một của bé như đứng giữa ngã ba đường. Nếu bạn cư xử đúng cách, bé sẽ ngày càng độc lập hơn, tỏ ra cởi mở hơn với cả những người lạ. Bé sẽ tự tin, dễ làm thân hơn. Còn nếu cứ để bé một mình, tránh tiếp xúc với người lạ, lại có thái độ quá ấp iu chìu chuộng, tính độc lập của bé sẽ bị hạn chế phát triển và bé chỉ sung sướng khi bám lấy gấu quần mẹ. bé sẽ trở nên kín đáo và rụt rè.

Vậy phát triển ý thức độc lập của bé như thế nào? Nên cho bé dạo chơi nhiều một chút, đừng sợ bé rây bẩn, đó là điều bình thường. Nói thế không có nghĩa là bé muốn chơi ỡ đâu cũng được. Hãy tìm đến nơi bạn ít phải để mắt đến bé, ở đó có nhiều bạn nhỏ cùng lứa, và hãy cho bé làm quen với người lạ. Cứ để ý mà xem, bé lên một thường tỏ ra nghi ngờ và hung dữ khi tiếp xúc với một người lạ. Sau đó, sự lạnh nhạt sẽ tan đi rất nhanh, bé đến gần người đó và tỏ rõ tình cảm thân thiện: có bé lại gần và nhìn người đó chằm chặp, có bé thận trọng đưa cho người đó vật gì rồi lấy lại ngay, có bé chất lên đùi người đó tất cả những gì có thể chất được rồi cười toe toét trước thành quả của mình…

Nhưng nhiều người lớn không để cho bé xem xét và làm quen với mình. Mới nhìn thấy bé, họ đã vội vàng chạy tới và dồn dập tuôn ra những lời đáng yêu. Tất nhiên bé sẽ sợ hãi và nép vào lòng mẹ. Phải mất một lúc bé mới có thể vững tâm trở lại. Nên, không có gì phải ngại ngùng khi nhã nhặn yêu cầu những người bạn gặp cứ thoải mái nói chuyện với bạn mà không để ý gì đến bé, chắc chắn chỉ mấy phút sau, bé sẽ tự nhiên đến với họ. Khi bé đã đi lại dễ dàng, hãy cho bé nhiều cơ hội tiếp xúc với người lạ. Hãy đưa bé đến chỗ đông đúc trẻ con vui chơi. Nếu bé còn quá nhỏ để có thể nhập bọn thì cũng sẽ thích thú ngắm nhìn các bé lớn tuổi hơn nô đùa.

Đối xử với bé lên một như thế nào?

Bé lên một khát khao tìm hiểu mọi thứ, đến độ hoàn toàn dễ dàng bỏ vật này để chú ý đến vật khác. Nếu bạn cần cái thìa bé đang cầm trong tay, hãy đưa cho bé một vật khác, lập tức bé sẽ rời ngay cái thìa ra. Bố mẹ nên biết đến chi tiết này để làm bé vâng lời mà không cần đến sự cưỡng ép quá nặng nề. Khi bé bắt đầu biết đi lại tự do, bạn cần phải thay đổi sự xếp đặt đồ đạc trong nhà. Trong căn phòng bé thường xuyên có mặt, cần bố trí sao cho bé có thể sờ mó ba phần tư đồ vật trong tầm tay mà không gây ra điều gì có hại (bé bị thương hay hư hỏng đồ vật). hãy chất những quần áo cũ, đồ chơi và những vật không có giá trị, không gây nguy hiểm ở ngăn kéo thấp đế bé có thể lấy ra, xếp vào và nhìn ngắm khi bé thích.

Bạn nói “không được” cũng không ngăn được trí tò mò của bé, nhất là trong thời gian đầu. Về sau, tiếng “không được” này sẽ có hiệu quả hơn, vì bạn phải sử dụng nó hàng ngày. Đừng bao giờ hét lên “không được” với bé từ xa. Sẽ là vô tác dụng. Chính bản tính của bé thúc đẩy bé liên tục làm những thí nghiệm mới mà không để ý gì đến những mệnh lệnh mà bé vừa nhận được. Có thể bé sẽ vừa liếc nhìn phản ứng của bạn vừa tiến gần đến “quả cấm”. Tốt nhất là ngay ở những lần đầu tiên bé tiến tới gần những vật đó, bạn đi nhanh tới và dắt bé sang một góc nhà khác. Đưa cho bé bất cứ một vật gì khiến bé thích thú. Nếu bé vẫn có ý muốn quay trở lại với “quả cấm”, bạn phải tách bé ra và làm cho bé vui một cách thật nhanh chóng, nhưng cũng thật kiên quyết. Hãy ngồi một lát với bé, bày cho bé chơi với thứ mà bạn vừa đưa cho bé. Nếu cần, hãy chuyển “quả cấm” sang chỗ khác. Bạn phải làm cho bé hiểu được những đồ vật đó không phải là đồ chơi. Làm cách đó, bạn tránh được mọi sự thách thức, khó chịu và không phải la mắng nhiều. Và bé cũng tiếp nhận điều đó dễ dàng hơn khi bạn đe nẹt hay dùng sức mạnh để cấm đoán.

Lên một, bé bắt đầu để rơi đồ một cách cố ý. Bé ngồi trên giường và đẩy từng thứ một ra khỏi giường. Với bé, đó thật là một trò chơi mới, và bé có thể làm như thế suốt ngày, cũng như một cậu bé tập đi xe đạp không biết mệt. Bạn càng nhặt đồ chơi lên bé lại càng quăng đi, vì bé coi đó là trò chơi tay đôi, và càng thích thú hơn. Bạn có thể chơi với bé, nếu không, có thể buộc đồ chơi vào giường. Nhưng bạn cũng không muốn bé sẽ để rơi đồ ăn. Yên tâm, bé chỉ làm điều đó vào cuối bữa, khi không còn thấy đói. Và lúc bé bắt đầu phung phí thức ăn, bạn hãy cất đĩa ngay và đưa đồ chơi cho bé. Đừng la mắng, chỉ tốn thời gian thêm mà thôi.

Giấc ngủ trưa của bé thay đổi

Lớn lên, phần lớn các bé bắt đầu thay đổi giờ ngủ trưa. Một số có thói quen ngủ lúc 9 giờ bây giờ không chịu ngủ sáng nữa, còn những bé khác ngủ càng ngày càng muộn. Và giấc ngủ trưa muộn màng đó đẩy lùi giấc ngủ sau lại. Nên bạn đừng ngạc nhiên khi thấy bé từ 2 tuần nay không ngủ sáng nữa, rồi lại đòi đi ngủ vào lúc 9 giờ. Hãy vui lòng chấp nhận những sự bất tiện nho nhỏ đó và tự nhủ chúng sẽ kéo dài không lâu.

Những bé không ngủ vào 9giờ thường buồn ngủ vào trước bữa trưa. Nếu bé ngồi ngoan ngoãn và muốn nằm thì cứ đặt bé lên giường vào lúc 9 giờ. Nhưng nếu bé không buồn ngủ thì bạn phải tìm cách khác rồi. Nếu bé cần ngủ trưa sớm, hãy cho bé ăn trưa vài ngày vào 11 giờ hoặc 11 giờ rưỡi. Bé sẽ ngủ lâu sau bữa ăn đó. Nhưng nếu bé chỉ ngủ một giấc vào buổi sáng hoặc trưa thì bé sẽ thấy mệt mõi vào trước bữa ăn tối. Hãy cho bé ăn tối và ngủ sớm hơn trong một thời gian. Đừng tưởng rằng đứa trẻ nào cũng bỏ thói quen ngủ sáng vào một lứa tuổi nhất định. Một số bé không muốn ngủ sáng vào lúc 9 tháng, nhưng một số khác lại cần ngủ sáng tới tận năm 2 tuổi.

Bé thay đổi thói quen ăn uống

Lên một, bé bắt đầu nhìn nhận thức ăn của mình khác đi. Vì bé ít đói hơn và thích kén chọn hơn. Có những thứ bé sẽ ăn nhiều hơn thứ khác. Sự thay đổi đó hoàn toàn bình thường. Nếu bé cứ ăn và lớn theo nhịp độ của những tuần đầu, chắc chắn bé sẽ bị thừa cân. Bé sẽ chọn những thứ mình thích và để lại những thứ không thích. Khác hẳn hồi 8 tháng, bé không cần quan tâm xem bạn cho bé ăn cái gì. Giờ đây, bé đã phán đoán cụ thể về những thứ mà trước đó bé đã từng ăn. Khi răng bé mọc, nhất là răng hàm, bé thường ăn mất ngon. Bé chỉ ăn một nửa,  thậm chí bỏ hẳn bữa. Nhân tố quan trọng nhất là sự ngon miệng. Tự nó thay đổi từng ngày, từng tuần. Nhiều thí nghiệm cho thấy, có thể tin tưởng vào sự ngon miệng của bé lên một, nếu đó không phải là đứa bé hư. Bé sẽ tự chọn cho mình một chế độ ăn cân bằng sau khi đã ăn liên tiếp những bữa có đủ thức ăn mà bé thích. Không nên lo lắng khi bé không thích thứ rau này hay thứ rau khác.

Chúng ta đã quá quen với lời của các nhà khoa học, rằng cơ thể cần thứ nọ bao nhiêu, thứ kia bao nhiêu. Nhưng, thế giới đã tồn tại hàng triệu năm rồi mà không cần biết đến khoa học ăn uống. Mọi sinh vật sống đều biết chúng cần ăn gì. Nên, chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi một đứa bé cũng có sự hiểu biết nào đó theo tự nhiên và bản năng về những thứ nó cần ăn. Nhưng bé cần sự giúp đỡ của mẹ. mẹ bé phải biết rõ giá trị dinh dưỡng của rau, sữa, trứng… để nhận ra mình phải cho bé ăn gì để thỏa mãn nhu cầu của bé. Hãy cho bé ăn theo một chế độ cân bằng và có thể để bé ăn một món bé thích nhiều hơn bình thường. Yên tâm, sở thích của bé sẽ thay đổi từ tháng này sang tháng khác.

Hãy để bé tự xúc lấy thật sớm:

Tuổi của bé ăn một mình phụ thuộc phần lớn vào thái độ của bố mẹ. Có những bé dùng thìa thành thạo từ trước một tuổi. Phần lớn trẻ em lên một đều thích tự cầm thìa. Nếu để chúng tự làm lấy, hầu hết sẽ thành thạo vào lúc 15 tháng. Khi bé muốn, hãy để bé cầm thìa và bạn lấy thêm một chiếc khác. Bé sẽ sớm nhận ra rằng không phải cứ có thìa trong tay là tự mình lấy ăn được. Phải mất nhiều tuần trẻ mới tự xúc ăn được và thêm nhiều tuần thì mới đưa được thức ăn vào miệng mà không lật thìa. Nhưng để bé ăn một mình bằng thìa chưa đủ. Bạn phải tạo cho bé hứng thú với việc này. Ban đầu bé thích làm, nhưng khi thấy việc đó quá khó, bé sẽ không cố gắng nữa nếu bạn không giúp bé.

Phải tập cho bé ăn một mình từ 1 tuổi đến 1 tuổi rưỡi, vì vào lứa tuổi này bé thích làm điều đó. nếu bạn ngăn cản rồi lại bắt bé ăn một mình khi bé 20 tháng thì sao? Chắc chắn bé sẽ từ chối vì bé tưởng được mẹ cho ăn là điều tất nhiên. Bé đã trải qua giai đoạn thích khám phá mất rồi. ..

Tuy nhiên, đừng bao giờ nghĩ rằng tất cả trẻ em đều tự xúc ăn vào một lứa tuổi nhất định. Đừng quá lo lắng nếu thấy bé chậm chạp ở vấn đề này. Đừng bao giờ bắt bé ăn một mình nếu bé chưa muốn làm và bạn thật sự thấy chưa cần thiết.