 |
|
Để phòng bệnh lao sơ nhiễm, tiêm vacxin BCG là điều kiện tiên quyết
|
Lao sơ nhiễm - bệnh thường gặp ở trẻ em
Căn bệnh này thường xuất hiện ở trẻ nhỏ không tiêm vacxin phòng lao, suy giảm sức chống đỡ (do suy dinh dưỡng, còi xương, mắc các bệnh nhiễm khuẩn, nhiễm virus) hoặc cùng với người mắc lao. Bệnh ít gặp ở người trưởng thành.
Lao sơ nhiễm là tình trạng thay đổi về dịch thể, giải phẫu bệnh lý và triệu chứng lâm sàng của cơ thể sau lần xâm nhập đầu tiên của vi khuẩn lao vào cơ thể (nhiều trường hợp nhiễm khuẩn lao nhưng không có thay đổi này nên không coi là mắc bệnh lao).
Phần lớn trẻ mắc lao sơ nhiễm là do hít phải những giọt dịch nhỏ li ti chứa vi khuẩn lao mà bệnh nhân lao phổi ho khạc, làm bắn ra xung quanh. Những giọt dịch này đi vào tận phế nang và quá trình nhiễm lao bắt đầu xảy ra ở đây, tạo thành những tổn thương nguyên thủy. Sau đó, vi khuẩn lao đi vào mạch bạch huyết và các hạch khí phế quản. Toàn bộ tổn thương được gọi là phức hợp sơ nhiễm. Phức hợp này có thể hiển hiện trên phim chụp phổi và đây cũng là một tiêu chuẩn đoán bệnh.
Cùng lúc này, cơ thể có sự thay đổi quá trình miễn dịch dị ứng, có thể phát hiện được bằng phản ứng lao tố C (tuberculine). Xét nghiệm này có thể giúp chẩn đoán xác định bệnh lao sơ nhiễm ở những trẻ không tiêm vacxin phòng lao (BCG) nhưng ít có tác dụng đối với trẻ đã tiêm BCG.
Trẻ bị lao sơ nhiễm thường có các dấu hiệu: sốt nhẹ dai dẳng (có trường hợp sốt cao dao động), ho dai dẳng, biếng ăn, sụt cân hoặc không tăng cân, xanh xao, đổ mồ hôi trộm, nổi hồng ban ở chân hoặc có những tổn thương nốt nhú (dạng như nốt rôm ở ngoài rìa giác mạc).
Do triệu chứng không rầm rộ bệnh thường bị bỏ qua, chẩn đoán chậm. Thường khi đến bệnh viện, trẻ đã có những biến chứng nặng nề như lao kê, lao màng não, lao cột sống... Tuy nhiên, sự cảnh giác thái quá với lao có thể dẫn đến chẩn đoán nhầm các trường hợp còi xương, suy dinh dưỡng, viêm đường hô hấp, quá phát tuyến ức... Vì vậy, việc chẩn đoán lao sơ nhiễm phải dựa trên cơ sở phân tích chặt chẽ các yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng (chụp phổi, tìm vi khuẩn lao trong dịch phế quản, dịch dạ dày, phản ứng lao tố).
Để phòng bệnh lao sơ nhiễm, tiêm vacxin BCG là điều kiện tiên quyết, nhất là ở các nước đang phát triển như Việt Nam. Ngoài ra, cần thanh toán nguồn lây, phòng chống suy dinh dưỡng, còi xương và các bệnh nhiễm khuẩn, nhiễm virus khác...
BS. Bình Lâm
(Sức Khỏe & Đời Sống)
