Sữa nào có nhiều dưỡng chất?

Gần đây, khi xu hướng ăn kiêng phát triển, nhiều người ngạc nhiên khi thấy các nhà sản xuất khuyến cáo không phải loại sữa nào cũng béo như nhau...

Sữa tươi và sữa hộp (sữa đặc có đường) có gì khác nhau?

Về mặt dưỡng chất thì một hộp sữa đặc có đường tương đương với một lít sữa tươi. Sữa đặc có đường có thể làm từ sữa bò tươi, hoặc từ bột sữa gầy, và tùy theo nguyên liệu mà thành phần dưỡng chất có thể khác nhau đôi chút. Tuy nhiên trong sữa đặc có đường như tên gọi, có bổ sung thêm đường saccharose (đường mía).

Thế nào là sữa gầy?

Sữa gầy (skimmed milk powder) là sữa bột đã loại bỏ phần lớn chất béo. Trong sữa gầy, hàm lượng chất béo chỉ còn khoảng 1,5% so với sữa bột nguyên kem (full cream milk powder) là 26%, và sữa đặc có đường khoảng 8%.

Do loại bỏ chất béo, nên hàm lượng protein và đường lactose trong sữa gầy cao hơn trong sữa béo. Sữa gầy là nguồn cung cấp đạm khá đầy đủ và các loại acid amin cần thiết.

Như vậy sữa gầy tốt hơn sữa bột nguyên kem?

Chưa hẳn, mỗi loại đều có cái đủ cái thiếu. Trong sữa gầy, hàm lượng chất béo được loại bỏ đi gần hết, điều này cũng có nghĩa là các vitamin trong dầu (A, D, E, K) cũng bị mất theo. Ngoài ra, cũng do hàm lượng lactose trong sữa gầy cao, nên người có cơ địa không thích hợp với đường lactose (thiếu men tiêu hóa lactose), nếu uống sữa gầy dễ bị... tiêu chảy.

Ngoài thị trường có nhiều loại sữa bột đóng bao, có khi giá chênh lệch nhau gần gấp đôi. Có phải loại sữa bột rẻ tiền đã bị pha trộn, hoặc là đã hết hạn sử dụng?

Sữa bột ngoài thị trường, nói chung có hai loại:

• Loại cao cấp, chế biến thẳng từ sữa bò tươi. Ðó là loại sữa gầy và sữa béo. Giá hai loại sữa này cũng ngang ngang như nhau (đóng bao). Ngoài ra, sữa gầy và sữa béo cũng có thể được bổ sung thêm dưỡng chất để gần giống với sữa mẹ, thích nghi với dinh dưỡng của trẻ em tuỳ theo độ tuổi. Loại này thường đóng hộp 0,5kg, 1 kg...
• Loại thường, cũng được làm từ sữa bò, nhưng đó là sản phẩm phụ trong quá trình chế biến phô mai. Nguời ta lấy đi hầu hết chất béo và một phần lớn protein từ sữa bò tươi để làm phô mai. Phần nước còn lại được làm khô lại thành bột, nước ngoài gọi đó là bột whey. Ðây chính là sữa bột loại rẻ tiền, và thường được đóng trong bao 20 hoặc 25kg. Còn chuyện sữa rẻ tiền do pha trộn hoặc sữa bột hết đát lại là chuyện khác.

Sữa bột loại thường (bột whey) bị loại bỏ phần lớn protein thì còn gì là... sữa nữa?

Bởi vậy ở nước ngoài, người ta gọi đó là bột whey, chứ không gọi là sữa bột. Trong bột whey, thành phần chủ yếu là đường lactose (60-70%), hàm lượng protein chỉ còn khoảng 12-16% so với 30% ở các loại sữa bột khác.

Tùy theo cách chế tạo phô mai mà có nhiều loại bột whey khác nhau. Có loại "cao" protein (acid type powder), có loại "thấp" protein (sweet type powder), có loại bột whey bỏ khoáng (demineral whey), có loại được bổ sung protein đậu nành... cho thành phần có vẻ... giống sữa. Thực ra, protein sữa cung cấp nhiều acid amin tốt hơn so với protein đậu nành.

Có thể pha bột whey để uống như sữa?

Ðược, với điều kiện "bụng dạ" phải chắc chắn, vì hàm lượng đường lactose trong bột whey rất cao, uống vào dễ bị... sôi bụng, tiêu chảy. Bột whey thường được dùng để làm bánh vì giá rẻ.

(Theo Sài Gòn Tiếp Thị)