Chuyện ăn uống của bọn trẻ

Nói nôm na, tuổi học đường được tính từ khi bắt đầu được gọi là học sinh cho đến khi rời khỏi ghế nhà trường. Thời gian này kéo dài khoảng trên dưới 15 năm. Điều cần chú ý là toàn bộ tuổi học đường đều liên quan đến các giai đoạn phát triển thể chất của đời người. Đây là thời gian quyết định sự phát triển tối đa các tiềm năng di truyền liên quan đến tầm vóc, thể lực, trí tuệ, là thời gian hình thành các thói quen hầu như lưu giữ suốt cuộc đời trong chuyện ăn uống, vận động, lối sống… Đầu tư vào nguồn nhân lực trong xã hội không thể không quan tâm đến vấn đề dinh dưỡng tuổi học đường.

Khi trẻ đến trường, mối quan tâm hàng đầu của trẻ và cả gia đình là kết quả học tập. Vì thế, tuỳ theo cách suy nghĩ và điều kiện cụ thể của từng gia đình, chuyện chăm sóc ăn uống của trẻ sẽ diễn ra theo nhiều “trường phái” khác nhau.

Ăn “thiếu”

Đối với số trẻ vốn khảnh ăn, không thích thú mấy chuyện ăn uống, thì học là lý do tốt nhất để …không phải ăn. Những trẻ hiếu động, ham học hỏi, đôi khi cũng mải mê học những điều mới lạ mà quên mất ăn uống. Chương trình học và thời gian học tăng dần khi trẻ lên lớp lớn hơn và làm trẻ đôi khi ăn ít vì… không có thời gian dành cho việc ăn uống, kiến thức và khuynh hướng về dinh dưỡng của trẻ đôi khi phụ thuộc vào… phim ảnh, các thần tượng điện ảnh hay ca nhạc nhiều hơn và các vấn đề liên quan về sức khỏe. Trong khi đó, nhu cầu về dinh dưỡng thì lại tăng lên do độ tuổi của trẻ ngày càng lớn hơn và để đáp ứng cho việc gia tăng hoạt động về trí não, vì vậy nguy cơ suy dinh dưỡng (SDD) cũng sẽ tăng lên nếu trẻ không được theo dõi và chăm sóc đầy đủ về dinh dưỡng. Theo số liệu điều tra qua các năm của Trung tâm dinh dưỡng thành phố Hồ Chí Minh về tình trạng dinh dưỡng của học sinh các cấp, tỷ lệ SDD cao nhất trong tuổi học đường tập trung vào nhóm học sinh cấp 3 (trên 26% năm 2000). Ở các câp học nhỏ hơn, tỷ lệ này thấp hơn (12,5%) và đang có khuynh hướng giảm dần phù hợp với mức giảm SDD trẻ em trong cộng đồng mặc dù với tốc độ chậm hơn thời gian trước đây.

Ăn “thừa”

Với những trẻ được cưng chiều, được sự chăm sóc, lo lắng quá mức của gia đình, có “tâm hồn ăn uống” và điều kiện thừa thải về thực phẩm, thì mọi chuyện ngược lại, nguy cơ béo phì lại là vấn đề cần chú ý. Trẻ lớn lên thường thích tự chọn các loại thức ăn theo ý mình, và các thức ăn ở độ tuổi này đa số trẻ có khuynh hướng ưa thích là thức ăn khô, ngọt, béo... là những thức ăn có năng lượng cao. Nguy cơ béo phì càng cao hơn ở trẻ học bán trú do thoi gian ngồi học cao hơn thời gian vận động, không gian giành cho vận động cũng không có, về đến nhà thì đã tối chỉ kịp ăn tối, xem tivi và ngủ, tâm lý bố mẹ ông bà lại rất thương vì xa trẻ xuốt ngày nên có miếng ngon nào cũng để dành cho. Béo phì tập trung vào học sinh ở các lớp nhỏ và đang có khuynh hướng gia tăng ngày càng nhanh hơn. Ở các trường bán trú, tỷ lệ béo phì cao gấp đôi so với tỷ lệ SDD. Thực trạng này thật ra cũng đáng bi quan chẳng kém gì so với trước đây, khi cứ hai đứa trẻ con thì lại có một bị SDD, nếu không muốn nói là nguy hiểm hơn, vì béo phì ở trẻ em dẫn đến hàng loạt các nguy cơ về sức khoẻ sau này.

Và thế nào là ăn “đủ”?

Chuyện ăn uống của bọn trẻ thật ra không dễ nhưng cũng chẳng khó. Chúng chỉ cần ăn một cách bình thường, tức là không chăm sóc quá đáng. Với những trẻ biếng ăn, kém ăn, nên bố trí cho trẻ thêm các bữa phụ vào các lúc giải lao trưa giữa các giờ học bằng bất kỳ loại thực phẩm nào trẻ ưa thích và có thể ăn được như sữa, chuối, khoai, bánh … Bữa chính ăn gộp nhiều loại thức ăn và nên cho trẻ ăn theo ý thích của trẻ thì tốt hơn là cho ăn theo ý thích của bố mẹ. Một tô mì gói có thêm ít thịt và rau hay một cái bánh chưng nhỏ hoàn toàn có thể thay thế một chén cơm với đủ thứ thịt cá, canh rau trong bữa ăn chính của trẻ. Cơm với muối vừng, muối lạc thì cũng bổ không kém cơm với thịt bò… Còn với những trẻ có nguy cơ thừa cân, béo phì, thay sữa béo bằng sữa gầy, thay bánh ngọt bằng trái cây, thức ăn đừng chiên xào nhiều dầu mỡ mà đem hấp, luộc, nướng… Vận động thì luôn tốt cho tất cả mọi đứa trẻ, nên dành thời gian cho trẻ vui chơi, tập thể dục thể thao, sinh hoạt đội nhóm để giao tiếp với xã hội. Chuyện dinh dưỡng và học tập la chuyện lâu dài, thường xuyên nên phải tập cho trẻ cách ăn uống và thói quen học tập trong suốt cả năm, tránh sự thay đổi đột xuất vào mùa thi cử.

Mùa thi trẻ vẫn ăn bình thường, nếu thời gian học có tăng lên thì thêm cho trẻ một vài bữa ăn phụ là đủ. Tránh học ban đêm và ngủ ban ngày, lâu ngày sẽ tạo thói quen về sinh lý. Có trẻ buồn ngủ đến mức ngủ gậc trong phòng thi vì giờ đó có thể cơ thể đã quen với giấc ngủ. Thức đêm học bài thì thường được cho là dễ học hơn, nhưng đau có nơi nào tổ chức thi vào giữa đêm khuya, nên đau cần để cơ thể trẻ quen vơi việc tỉnh táo minh mẫn vào giờ đó? Trước buổi thi, nếu quá căng thẳng không ăn được thì cũng đừng cố ép trẻ. Cho trẻ ăn nhẹ, lỏng, dễ nuốt là tốt nhất.

(Sức khoẻ & Đời sống)